Jakiś czas temu spotkałem się z koleżanką ze studiów, z którą się nie widzieliśmy wiele (chyba nawet 25!) lat. Jak zwykle przy tego typu spotkaniach mieliśmy sobie wiele do opowiedzenia, w naszych życiach zaszło przecież tyle ważnych zmian.  Gosia po studiach w Warszawie wyjechała na południe Polski, najpierw do Bielska-Białej, a później osiadła w Krakowie – mieście, które jest bardziej niż Warszawa podobne do jej rodzinnego Budapesztu i skąd do stolicy Węgier ma dużo bliżej. Prowadzi z powodzeniem swój własny biznes, od lat wspólnie z mężem inwestuje w nieruchomości.

Oczywiście w naszej rozmowie nie mogło zabraknąć wątku wolności finansowej, fridomii, pewnego dystansu do konsumpcji, do poddawania się presji działów marketingu różnych korporacji, zachowania wolności wyboru i wolności myślenia. Gosia poleciła mi obejrzenie filmu, który widziała w samolocie wracając ze Stanów – The Joneses – z Demi Moore oraz Davidem Duchovnym. Spodziewam się, że nie znacie tego filmu. Bo wcale nie jest – mimo celebryckiej obsady aktorskiej – łatwo go znaleźć.

Zaraz po spotkaniu z Gosią pojechałem do wypożyczalni. Tam filmu nie znalazłem, nie było go nawet w katalogu, choć to największa wypożyczalnia, jaką znam. Zaraz potem miałem lecieć do Stanów, więc pomyślałem, że tam go po prostu kupię. Też nie łatwa sprawa. Gdy w kilku sklepach powiedziano mi, że o takim filmie w ogóle nie słyszeli (tylko w Border’s przy Madison Square Garden mieli film w katalogu, ale nie na półce), sprawdziłem w internecie – gdzie w New Jersey (bo tam mieszka kuzynka, u której się zatrzymałem) będę mógł znaleźć ten film i dopiero tak przygotowany znalazłem film w 3-im kolejnym sklepie. Jeszcze nigdy niczego nie szukałem z taką determinacją.

Było warto. O czym jest ten film? Z początku widzimy amerykańską rodzinkę, która się przeprowadza. Mama (DM), tata (DD) i dwoje nastolatków jedzie SUV-em, a przed nimi firma przeprowadzkowa właśnie kończy urządzanie ich nowego domu. Gdy tylko osiadają na miejscu, sąsiedzi – zgodnie z amerykańskimi zwyczajami – przychodzą się przywitać i przynoszą domowe wypieki. Nowi się zaprzyjaźniają z sąsiadami, zapraszają ich do siebie, robią parapetówki, itp. Sielanka.

Dodatkowo ci nowi to powiew wielkiego świata w tym nieco prowincjonalnym miasteczku. Dom urządzili w modnym stylu, matka i córka ubierają i czeszą się awangardowo, ojciec i syn posiadają wiele nowych gadżetów ułatwiających komunikację, życie. Trendsetterzy. Większość z ich zabawek wzbudza podziw i zazdrość sąsiadów.

I oto właśnie chodzi.

Bo DM i DD nie są w rzeczywistości rodziną, a nastolatki tylko udają ich dzieci. Oni są mobilnym zespołem marketingowym. Szefem zespołu jest Demi Moore, a DD jest nowicjuszem, nawet bardziej niż nastolatki, które już pracowały wcześniej w zespole Demi Moore. Dla niego to pierwsze zadanie. Zadania koordynuje Demi Moore. To ona komunikuje się z centralą i ustala cele sprzedażowe dla członków swojego zespołu i to ona wspiera swój mały zespół, aby skuteczniej wywierali wpływ na swoich sąsiadów. Tak, aby ci ostatni kupowali więcej produktów przez nich promowanych. Centrala tak regularnie, jak to tylko w korporacjach bywa, przesyła im bardzo precyzyjne statystyki, z których wynika %-owy przyrost sprzedaży w kategoriach kobiet (+16%), w kategoriach chłopców (+23%), w kategoriach związanych z nastolatkami (+16%), a np w kategorii mężczyzn tylko (+ 5%).

DD musi się więcej zaangażować. I rzeczywiście mobilizuje się do pracy. Wymyśla coraz to śmielsze metody zachęcania swoich nowych sąsiadów do zakupów i sprzedaż produktów w jego kategoriach rośnie jak na drożdżach. Zgodnie z budżetem – ku satysfakcji centrali. Wizytatorka z centrali chce mu nawet przypisać nową jednostkę, w której mógłby objąć szefostwo, ale DD akurat podkochuje się w DM (co jest oczywiście niedopuszczalne w świetle korporacyjnych zasad) i woli pozostać na swoim niższym stanowisku. Za świetne wyniki dostaje w nagrodę odlotowy samochód – chyba sportowe Audi R8, o ile dobrze pamiętam.

Sielanka trwa dopóki jeden z sąsiadów, który tak bardzo pragnął dotrzymywać kroku DD, że kupił  sobie kabrioleta (tylko po to, żeby się następnego dnia przekonać, że DD jeździ teraz jeszcze fajniejszym samochodem  niż dotychczas), i w rezultacie strasznie się zadłużył. Zdesperowany targnął się na swoje życie.

DD załamał się pod wpływem wyrzutów sumienia (to też w korporacjach jest niedopuszczalne!), zdemaskował działalność swojej „rodziny”, wyleciał z hukiem z korporacji. Ale pozostała trójka – po dokooptowaniu „nowego tatusia” – po prostu przeniosła się do kolejnego sennego miasteczka. Aby i tam nieść kaganek … konsumpcji.

I tutaj nasuwa się dość oczywista refleksja. Na ile jeszcze to, co odczuwamy jako naszą potrzebę, rzeczywiście nią jest, a na ile jest ona jedynie wytworem działań (coraz bardziej wyrafinowanych ) przebiegłych speców od marketingu w różnych korporacjach. Na ile potrafimy jeszcze zachować prawdziwą niezależność naszego myślenia, a na ile już nawet przestaliśmy być świadomi tego, że nasze myśli ciągną się po torach wytyczonych przez innych. Na ile świadomie kontrolujemy nasze życie, a na ile nie pozostało nam nic innego jak udawać przed sobą, że jesteśmy panami swojego losu.

Ostatnio zasłyszałem bardzo ciekawą myśl: gdy siedzisz przed telewizorem oglądając jakieś programy, to inwestujesz swój czas w cudzy biznes. W domyśle chodziło o to, że lepiej inwestować swój cenny czas w swój własny biznes, w podnoszenie swoich kwalifikacji czy umiejętności, a nie oddawać go komuś i go w ten sposób wzbogacać. Ta myśl wydawała mi się bardzo celna. Natomiast ten film – wydaje mi się, że warto go zobaczyć. Choć mam świadomość, że opowiadając go w takich szczegółach, już go wam trochę „spaliłem”. Pocieszam się tym, że z drugiej strony, może zaoszczędziłem wam trochę czasu na jego oglądanie – czasu, który będziecie mogli zainwestować w swoje życie.

Ciekawe, czy film ten trafi kiedyś do polskich kin? Obawiam się, że raczej nie znajdą się chętni sponsorzy i reklamodawcy. No chyba, że z innych kategorii niż produkty dla mężczyzn, kobiet lub nastolatków…

Tagi: ograniczenie konsumpcji